TRẺ NÔN ÓI -BỐ MẸ CẦN LÀM GÌ?

Nôn ói là triệu chứng rất thường gặp ở trẻ em, nhất là trẻ nhỏ khi hệ tiêu hoá của trẻ còn yếu và các van ở dạ dày hoạt động chưa đồng bộ. Thông thường trẻ sẽ có triệu chứng này khi gặp những vấn đề tại đường tiêu hóa nhưng cũng có thể do nguyên nhân ngoài đường tiêu hoá; có thể là dấu hiệu của một bệnh lý thông thường hoặc nhưng cũng báo động một bệnh lý nguy hiểm. Xử trí như thế nào khi trẻ bị nôn ói không phải là điều ba mẹ nào cũng biết. Vấn đề là khi nào có thể cho trẻ ở nhà theo dõi và xử trí ra sao cho phù hợp và khi nào phải đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Nguyên nhân gây nôn ói ở trẻ

Các nguyên nhân thường gặp khác nhau tuỳ vào độ tuổi của trẻ:

  • Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi:
    • Trào ngược dạ dày thực quản sinh lý hoặc bệnh lý.
    • Bịnh lý ngoại khoa như: hẹp môn vị dạ dày, lồng ruột, tắc ruột,…
    • Nôn ói kèm với sốt, có thể trẻ bị nhiễm siêu vi, nhiễm trùng đường ruột hoặc nhiễm trùng nơi khác trong cơ thể.
    • Cũng có thể đơn giản là do tư thế cho bé bú chưa đúng cách hoặc ăn dặm chưa đúng cách.
  • Ở trẻ trên 12 tháng tuổi:
    • Thường gặp nhất là nhiễm siêu vi, viêm dạ dày ruột, hay ngộ độc thực phẩm. Nôn ói thường bắt đầu đột ngột và hết trong vòng 24 đến 48 giờ. Ngoài ra, trẻ còn có một số triệu chứng khác như: đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, sốt.
    • Một số nguyên nhân khác có thể gặp như: trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày tá tràng, nhiễm trùng đường hô hấp, viêm màng não, nhiễm trùng đường ruột, tắc ruột, lồng ruột, viêm ruột thừa,…

Cần làm gì khi trẻ nôn ói?

  • Xử trí khi nôn ói:
    • Khi trẻ nhỏ bị nôn trớ, cần nghiêng đầu trẻ sang một bên để tránh hít sặc chất nôn. Nhanh chóng làm sạch chất nôn trong miệng mũi trẻ bằng cách hút mũi, quấn gạc ngón tay thấm hết chất nôn trong miệng trẻ. Nếu trẻ trớ khi đang ngủ, nên để trẻ nằm yên, kê đầu cao và nghiêng qua bên để tránh trào ngược và hít sặc.
    • Vệ sinh thân thể sạch sẽ
    • Tránh bế xốc trẻ lên khi đang nôn trớ vì tăng nguy cơ trào dịch ói vào phổi

Theo dõi dấu hiệu mất nước:

  • Dấu hiệu mất nước nhẹ: cảm giác khát nước, môi hơi khô. Trẻ bị mất nước nhẹ thường không cần đi khám ngay nhưng ba mẹ cần theo dõi diễn tiến để phát hiện kịp thời các dấu hiệu của tình trạng mất nước nặng hơn.
  • Dấu hiệu mất nước vừa và nặng:
    • Môi khô nhiều, mắt trũng
    • Khóc không thấy nước mắt
    • Tiểu ít
    • Tay chân lạnh
    • Lừ đừ
    • Mạch nhanh, sốc trụy tim mạch
    • Khi trẻ có một trong các dấu hiệu này, phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Bù dịch bằng đường uống:

  • Dung dịch bù nước tốt nhất là Oresol, giúp bù lại nước và các chất điện giải (natri, kali, clorua) bị mất do nôn và tiêu chảy. Oresol không dùng điều trị nôn ói, nhưng giúp ngăn ngừa và điều trị mất nước là hậu quả có thể gây nguy hiểm cho trẻ.

  • Đối với trẻ bị mất nước nhẹ: ba mẹ có thể cho trẻ uống Oresol tại nhà. Cần kiên nhẫn cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, đút chậm mỗi 1-2 phút, bằng muỗng nhỏ để hạn chế bị ói. Lượng oresol trẻ cần uống trong vòng 4 giờ là 50ml cho mỗi ký cân nặng. ( Ví dụ: trẻ 10 ký, lượng oresol cần bù = 50 x 10= 500ml).

  • Đối với trẻ không bị mất nước hay khi đã hết dấu mất nước: có thể tiếp tục cho uống Oresol hoặc nước đun sôi để nguội giữa các đợt nôn ói để ngăn ngừa tình trạng mất nước.

Chế độ ăn:

  • Nếu trẻ không có dấu hiệu mất nước có thể tiếp tục cho trẻ ăn. Nếu có dấu mất nước, sau khi bù nước trong vòng 2-3g trẻ bớt ói có thể bắt đầu cho ăn lại. Nguyên tắc là cho trẻ ăn thức ăn lỏng dễ tiêu hoá và chia thành nhiều cử nhỏ.

  • Đối với trẻ còn bú mẹ: tiếp tục cho bú sữa mẹ vì sữa mẹ dễ tiêu hóa hơn so với các dung dịch bù nước. Cho con bú từng chút một, nhiều lần vì trẻ rất dễ bị nôn ói khi có thức ăn vào miệng. Nên cho bé bú 5-10 phút, ngưng 30 phút rồi bú tiếp. Theo dõi khoảng 2-3 giờ, nếu nôn ói giảm, trẻ ổn định: có thể cho bú như bình thường. Nếu không cải thiện, nên cho trẻ đi khám.

  • Đối với trẻ lớn hơn:

    • Không cố gắng ép trẻ ăn, nhất là trong 24 giờ đầu. Nên khuyến khích trẻ uống nước bù dịch (như trên).
    • Cho trẻ ăn thức ăn lỏng dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp, sữa chua,… Hạn chế các thức ăn nhiều chất béo vì khó tiêu.

Cho trẻ uống thuốc gì khi nôn ói?

  • Vì nôn ói là một phản ứng có lợi, giúp cơ thể loại bỏ yếu tố gây bệnh, các chất có hại. Do đó, chỉ nên dùng các thuốc chống nôn khi trẻ nôn ói quá nhiều gây nguy cơ mất nước hoặc dùng để giảm say tàu xe. Tuy nhiên những loại thuốc này cần được bác sĩ chỉ định, không nên tự ý dùng cho trẻ.

Cần đưa trẻ đi khám ngay khi nào?

  • Khi trẻ có một trong các dấu hiệu nguy hiểm sau:
    • Trẻ sơ sinh nôn ói nhiều, bú kém, bỏ bú
    • Nôn ói kéo dài hơn 24 giờ
    • Dịch ói có màu bất thường: có máu (đỏ hoặc nâu) hoặc màu vàng xanh (dịch mật)
    • Dấu hiệu mất nước vừa đến nặng: khô môi miệng, khóc không có nước mắt, mắt trũng, tiểu ít hoặc không đi tiểu trong 6-8 giờ đối với trẻ lớn hoặc tã không ướt trong 4-6 giờ đối với trẻ nhỏ
    • Đau bụng nhiều
    • Đi tiêu ra máu
    • Sốt ≥ 38,5 độ C trong 3 ngày, hoặc sốt cao > 39 độ C
    • Bé li bì, lừ đừ hoặc kích thích, quấy khóc bất thường
    • Co giật

Lưu ý:

  • Khi trẻ bị nôn ói, ba mẹ cần bình tĩnh, theo dõi sát sao tình trạng của trẻ và đưa trẻ đi khám kịp thời khi cần thiết.

Các sản phẩm của Hệ thống phòng khám nhi Quốc tế FICH KID CLINIC và nhà thuốc FICH Pharmacy có thể giúp hỗ trợ điều trị nôn ói cho trẻ:

  • Oresol: dung dịch bù nước và điện giải, giúp phòng ngừa và điều trị mất nước do nôn và tiêu chảy.
  • Siro chống nôn: giúp giảm nôn ói do say tàu xe, nôn ói do hóa trị, xạ trị,…
  • Thuốc kháng sinh: giúp điều trị nhiễm trùng đường tiêu hóa, là nguyên nhân phổ biến gây nôn ói ở trẻ.

Lưu ý:

  • Trước khi sử dụng các sản phẩm này, ba mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn phù hợp với tình trạng của trẻ.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ba mẹ biết cách xử trí khi trẻ bị nôn ói.

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM KHI KHOA QUỐC TẾ FICH KIDS CLINIC

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Trụ sở Trung Tâm Nhi Khoa chuyên sâu

1465 Nguyễn Văn Linh, Khu phố Mỹ Toàn, 1-H3, P. Tân Phong, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 2 (Coming soon)

Block Y, Chung cư Sunrise Riverside Phước Kiểng, Nhà Bè, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 3 (Coming soon)

Chung cư Citiland, Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 4 (Coming soon)

Chung cư Diamond Lotus Lake View, Quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 5 (Coming soon)

Chung cư Masteri An Phú, Quận 2, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 6 (Coming soon)

Chung cư EcoGreen, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 7 (Coming soon)

Chung cư Dimond Riverside, Quận 8, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 8 (Coming soon)

Chung cư EhomeS, Quận Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 9 (Coming soon)

Chung cư Vinhomes Grand Park, Quận 9, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 10 (Coming soon)

Chung cư Saigon Gate Way, Quận 9, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 11 (Coming soon)

Chung cư Western Dragon, Quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 12 (Coming soon)

Chung cư Khánh Hội, Quận 4, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 13 (Coming soon)

Chung cư Hà Đô, Quận 10, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 14 (Coming soon)

Chung cư Eratown, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 15 (Coming soon)

Chung cư Saigon Pearl, Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh

Cơ sở 16 (Coming soon)

Chung cư Universe Complex, Tp. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

Cơ sở 17 (Coming soon)

Chung cư Lavita Thuận An, TP. Thuận An, tỉnh Bình Dương

Cơ sở 18 (Coming soon)

Chung cư Sunshine Marina Nha Trang Bay, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa

Cơ sở 19 (Coming soon)

Chung cư Melody Residence, Quận Hoàng Mai, Hà Nội

Cơ sở 20 (Coming soon)

Chung cư Seoul Eco Homes, An Dương, TP. Hải Phòng

Cơ sở 21 (Coming soon)

Chung cư FPT Plaza, TP. Đà Nẵng

Cơ sở 22 (Coming soon)

Chung cư Paranoma, TP. Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng

Cơ sở 23 (Coming soon)

Chung cư Fancy Tower, TP. Bến Tre, tỉnh Bến Tre

Cơ sở 24 (Coming soon)

Chung cư The 5 Way, TP. Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang